Aynı 9 galibiyet, iki ayrı gerçek. Alperen Şengün’ün 64 saniyesi ne anlatıyor?
İstanbul’da gecenin sesi çekilmeye başladığında Amerika’da basketbol salonları henüz susmamıştı. Bizim tarafta tenha caddeler, sabahın ilk çayını hazırlayanlar; okyanusun ötesinde son hücum için nefesini tutan tribünler vardı. Bir kıtada gece biterken ötekinde bir maçın hesabı yeni görülüyordu.
Bu sabah NBA’in hesap defterini açtım. Seksen iki sayfalık koca bir defter; henüz on iki sayfası yazılmış. Bazı sayfalarda zafer türküleri, bazılarında beklenmedik mağlubiyetler var. Benim gözüm ise ilk bakışta birbirinin aynı görünen iki satıra takıldı.
Philadelphia 76ers: 9 galibiyet, 3 mağlubiyet. Houston Rockets: 9 galibiyet, 3 mağlubiyet. Buraya kadar her şey normal. Fakat Philadelphia, on iki maçta rakiplerinden toplam 12 sayı fazla atmış, Houston ise 107. Maç başına sayı üstünlüğü birinde yalnızca 1, diğerinde yaklaşık 9. Arada dokuz kata yakın fark var; hesap makinesinin tuşları sağlam, yanlışlık yok.
Üstelik son şampiyon New York Knicks, 6-5 ile Doğu’nun beşinci sırasında olmasına rağmen maç başına +6,8 sayı farkı üretmiş. Philadelphia‘dan üç galibiyet geride, ama maçların bütününe baktığınızda daha baskın bir görüntü veriyor. Elbette NBA güzel oynayana fazladan galibiyet yazmıyor; bir sayıyla kazanmakla otuz sayıyla kazanmak aynı haneye işleniyor. Yine de sezonun yaklaşık %15’i geride kalmışken yalnız kimin kazandığına değil, nasıl kazandığına bakmak istiyorum.
Bir takım son saniye şutlarıyla, diğeri savunmasıyla, bir başkası hücum ribaundlarıyla kazanabilir. Bunların hepsi basketbolun içinde var ve hepsinin ayrı bir değeri bulunuyor. Fakat bir takımın her gece son topa muhtaç kalmasıyla maçın önemli bölümünde rakibine üstünlük kurması aynı şey değil. Bugünkü galibiyet sayıları eşit olabilir; o galibiyetleri doğuran oyunların sezon boyunca ne kadar dayanacağı ise başka bir mesele.
Koşmadan rakibi koşturanlar
Modern NBA hakkında hazır bir hüküm dolaşıyor: Oyun gittikçe hızlanıyor, üçlükler artıyor, eski savunmalar kalmadı. Bizim kuşağın nostaljiye yatkınlığı malum; gençliğimizin basketbolcuları daha sertti, uzunlar daha maharetliydi, oyun kurucular daha akıllıydı. Biraz daha zorlarsak eskiden topların bile daha yuvarlak olduğuna inanacağız.
Rakamlar pek öyle söylemiyor. Geçen sezon 48 dakika başına ortalama oyun temposu (pace) 99,4 pozisyondu; bu sezonun ilk 170 karşılaşmasında 99,0. Üçlük denemeleri maç başına 37,0’dan 37,9’a çıkarken isabet yüzdesi yüzde 36,0’dan 35,1’e geriledi. Takım başına sayı ortalaması da 115,6’dan 113,3’e düştü.
Diğer veriler bu tabloyu tamamlıyor. Yüz pozisyon başına hücum verimliliği (Offensive Rating) 115,7’den 113,9’a, etkili saha içi isabet yüzdesi (eFG%) yüzde 54,6’dan 53,4’e inerken top kaybı oranı yüzde 12,7’den 13,6’ya yükselmiş. Hücum ribaundu oranının yüzde 26,0’dan 27,3’e çıkması da kaçan şutların ardından ikinci bir fırsat yaratmanın artan önemine işaret ediyor.
Henüz küçük bir örneklemden söz ediyoruz; bu rakamlarla sezon sonunun hükmünü vermek doğru olmaz. Ancak tempo ile karar hızı arasındaki farkı görmek için yeterli malzeme var. Tempo kaç pozisyon oynadığınızı, karar hızı ise o pozisyonun içinde savunmanın açığını ne kadar çabuk bulduğunuzu anlatır. Çok koşan herkes iyi basketbolcu olsaydı atletizm pistlerinin kenarına pota asar, meseleyi çözerdik.
Boston Celtics, yaklaşık 95 pozisyonla ligin yavaş takımlarından biri olmasına rağmen hücumda verimli. İlk 12 maçta 192 üçlük isabeti bulmuş. Rakiplerini koşarak değil, çoğu zaman koşturarak yoruyor. Topu hızla getiren bir oyuncunun arkadaşları nereye yerleşeceğini bilmiyorsa hücum bir anda tıkanabilir; daha ağır başlayan bir hücum ise savunmanın yanlış attığı tek adımla iyi bir şuta dönüşebilir.
Bu ayrım, özellikle Boston’ın oyununda dikkatimi çekiyor. Oyuncuların yalnız nereye koştuklarını değil, top ellerine gelmeden önce neyi gördüklerini izlemeyi seviyorum. Savunmanın hareketini erken fark eden bir oyuncu, topu daha az yere vurarak hücumu daha hızlı sonuçlandırabilir.
Doğu’da rakamların iki ayrı yüzü
Boston Celtics 10-2 ile Doğu’nun lideri. Oysa sezon öncesinde NBA genel menajerlerinin yalnızca yüzde 7’si onu konferansın birincisi olarak görüyordu. Jaylen Brown artık Philadelphia forması giyiyor; kadrosu önemli değişiklikler yaşayan Boston‘ın sendelemesi beklenebilirdi. Jayson Tatum ve arkadaşları ise 11 Kasım’da Toronto Raptors karşısında bu beklentinin tersine, hafızalarda kalacak bir maç oynadı.
İkinci çeyrekte skor 59-37’ydi ve Toronto 22 sayı öndeydi. Ardından iki buçuk dakikada 16-0’lık Boston serisi geldi. Tatum ilk 11 sayıyı kendisi buldu. Bir pozisyonda üçlüğü sokarken ağır sportmenlik dışı faul aldı, serbest atışı sayıya çevirdi. Top Boston‘da kaldı; on iki saniye sonra Baylor Scheierman bir üçlük daha buldu.
Tek hücum hakkından yedi sayı! Basketbolun dört işlem bilenleri böyle anlarda kalemi bırakıp hesabı yeniden kontrol eder.
Boston maçı 98-93 kazandı. Geri dönüşün asıl imzası ise savunmadaydı: İlk çeyrekte 38 sayı bulan Toronto, son çeyrekte yalnızca 13 sayı üretebildi. Neemias Queta 11 sayı, 13 ribaund ve 3 blokla oynadı. Sahadayken Boston 27 sayı üstün, o kenardayken 22 sayı gerideydi.
Tatum‘ın 24 sayı, 7 ribaund ve 8 asisti önemliydi; ancak Queta‘nın çember yakınındaki varlığı da oyunun yönünü değiştirdi. Pota altına girmeyi düşünen oyuncunun son adımı, karşısında uzun bir savunmacı bulunduğunda değişebiliyor. Şut açısı daralıyor, pas seçeneği yeniden değerlendiriliyor, öteki savunmacılar daha cesur davranabiliyor. Bunların hepsi blok hanesine yazılmıyor. Elbette sahada bulunma farkı tek başına nedenselliği kanıtlamaz; birlikte oynanan beşlerin niteliği de hesaba katılmalı.
Bu savunmaya şimdiden kusursuzluk belgesi vermem. Rakipler şutlarının yaklaşık yüzde 51’ini üç sayı çizgisinin gerisinden kullanıyor ve tamamen boş üçlüklerde şimdilik yüzde 32,7 isabet buluyor. Bu yüzdeler yükseldiğinde Boston‘ın ne yapacağını göreceğiz. Şimdilik gördüğüm, yıldızının geri dönüşe öncülük ettiği bir takımın, maçı kazanmak için savunmadaki ortak emeğe de ihtiyaç duyduğu.
Philadelphia ise başka türlü kazanıyor. Joel Embiid, LeBron James, Jaylen Brown, Tyrese Maxey… İsimleri yan yana yazınca hücumun kendiliğinden işlemesini bekleyenler çıkabilir. Ne var ki dört büyük yeteneğin aynı sahada bulunması, birbirlerinin işini kolaylaştırdıkları anlamına gelmiyor.
İlk sekiz galibiyetin yedisi, son beş dakikada farkın beş sayı veya altına indiği karşılaşmalarda geldi. Ardından Boston karşısındaki 123-101’lik yenilgi yaşandı. Son dakikalarda soğukkanlı kalabilmek önemli bir beceri, fakat bütün sezonu o dakikalara emanet etmek riskli. Embiid topu aldığında Maxey‘nin nereye hareket ettiği, LeBron savunmayı üzerine çektiğinde Brown‘un hangi boşluğu kullandığı, takımın ileride ne kadar başarılı olabileceğini daha iyi anlatacak.
New York Knicks‘te ters yönde bir tablo görüyorum. Hücum ribaundlarının yüzde 37,9’unu alıyorlar; ligin en iyisi. Buna karşılık hücum süresinin son yedi saniyesinde etkili şut yüzdesi geçen sezon yüzde 51,2 iken şimdi yüzde 41,5. Üstelik şutlarının yüzde 22,8’ini bu son yedi saniyeye bırakıyorlar; geçen sezon oran yüzde 21,6’ydı.
Bu rakamlar, hücumun yalnızca kötü şutlarla sonuçlanmadığını, aynı zamanda sık sık daralan sürenin baskısı altında kaldığını gösteriyor. Jalen Brunson savunmayı üzerine çektiğinde topun ikinci adrese daha çabuk ulaşması, Karl-Anthony Towns‘ın yüksek posttaki pas becerisinden daha düzenli yararlanılması gerekiyor. Koç Mike Brown‘a takımın hücumda yeterince amaçlı oynayıp oynamadığı sorulduğunda verdiği yanıtın ilk iki kelimesi “Henüz değil.” Bu açıklığı beğendim. Şampiyonluk kupası Haziran’da verildi; Kasım’da koltuğun altında o kupayla yeni maç kazanamıyorsunuz.
Doğu’da Detroit Pistons da savunma kimliğiyle dikkat çekiyor. Benim kuşağım için Isiah Thomas, Joe Dumars, Bill Laimbeer ve Bad Boys hala canlı. O yılların fiziksel temasına bugün aynı ölçüde izin verilmiyor. Fakat eski Detroit‘in savunmasında yalnız sertlik yoktu; rakibi istemediği bölgeye yönlendirme, zamanında yardıma gelme ve topun uzağındaki oyuncunun sorumluluğunu bilme alışkanlığı da vardı.
Bugünkü Detroit, ilk on maçta 7-3 yapıp rakiplerini maç başına 104,6 sayıda tutarak bu anlayışın farklı bir yorumunu sunuyor. Washington Wizards karşısında Anthony Davis 44 sayı ve 13 ribaund üretirken Detroit‘in 122-111 kazanması bunun ilginç örneklerinden biriydi. Cade Cunningham‘ın yönlendirdiği hücumda John Collins ve Daniss Jenkins de sorumluluk aldı. Eski savunmanın fiziksel sertliğini özlemek mümkün; ancak bugün değerli olan, beş oyuncunun birbirinin yardımına doğru zamanda gelebilmesi.
Doğu’nun en büyük kadro değişimi ise Milwaukee Bucks ile Miami Heat arasında yaşandı. 6 Temmuz’da Giannis Antetokounmpo ve Bobby Portis Miami’ye giderken Tyler Herro, Jaime Jaquez Jr., Kel’el Ware, Kasparas Jakucionis ve draft hakları Milwaukee‘ye geçti. Eski takım 1-11, yenisi 5-6. Giannis yüksek bireysel üretimini sürdürüyor; buna rağmen iki takım da yeni oyuncuların alışkanlıklarına uyum sağlamaya çalışıyor. Büyük transfer günlerinde taraftar bazen şampiyonluk kupasının da kargoya verildiğini sanır. Oysa yeni kadronun birlikte nasıl oynayacağını öğrenmesi zaman alıyor.
Batı’da yıldızın sayısı, takımın kararı
Los Angeles Lakers 11-2 ile Batı’nın tepesinde. Luka Doncic, ilk dokuz maçında 40,1 sayı ortalaması tutturdu ve Portland Trail Blazers karşısında 53 sayı attı; sezonun ilk dokuz maçında bu eşiğe ulaşan oyuncular arasında Wilt Chamberlain‘in yanına yazıldı.
Luka‘nın savunmacılarına bazen acıyorum. Perdeyi nasıl kullanacağını, omzunu ne tarafa çevireceğini seziyorlar. Yine de bu genç adam bildiğini okuyor; doğru cevabı bulup sınavdan kalan öğrenci gibi bakakalıyorlar. Fakat Lakers hücumda zirveye yakınken savunmada 21. sırada. Austin Reaves‘in sakatlığı da yük paylaşımını zorlaştırıyor. Rakibe 115 sayı verip 125 atmak Kasım’da keyifli bir hayat olabilir; Nisan aynı cömertliği göstermeyebilir.
San Antonio Spurs 10-2 ile daha kolektif bir hikaye yazıyor. 11 Kasım’da Chicago Bulls, ilk 12 üçlüğünün 10’unu sokup 22 sayı öne geçti; maçı 124-119 Spurs kazandı. Victor Wembanyama 32 sayı, 9 ribaund ve 5 blok, Dylan Harper 18 sayı, 10 asist ve 4 top çalmayla oynadı. Benim aklımda kalan rakamlar ise altı ve on dokuz: San Antonio yalnızca altı, Chicago on dokuz top kaybı yaptı.
Yirmi iki sayı gerideyken her hücumda kahraman aramak yerine Harper, De’Aaron Fox ve Stephon Castle doğru eşleşmenin peşinden gitti; Wembanyama pota çevresindeki kararları değiştirdi. Maçın başında yüksek yüzdeyle şut atan Chicago, sonraki bölümde yaptığı hatalarla rakibine fazladan fırsatlar verdi. San Antonio‘nun genç oyuncuları ise o fırsatları değerlendirecek soğukkanlılığı gösterdi.
Portland Trail Blazers 8-3 ile beklenmedik bir yerde. Oklahoma City Thunder‘ı arka arkaya iki maçta yenmeleri küçümsenemez; ikinci galibiyet 118-108 geldi. Deni Avdija 28 sayı, 6 asist, 4 top çalma ve 2 blokla oyunun farklı bölümlerine katkıda bulundu. Damian Lillard 18 sayısının dokuzunu son çeyrekte buldu.
Bununla birlikte Portland‘ın karşısında, Jalen Williams, Chet Holmgren ve Cason Wallace‘ın sakatlıkları nedeniyle önemli oyuncularından yoksun bir Thunder vardı. Shai Gilgeous-Alexander yüksek skor üretebilir; üç farklı oyuncunun savunma görevini aynı anda üstlenemez. Portland‘ın başarısını değerlendirirken bu koşulu hesaba katmak gerekiyor.
Minnesota Timberwolves ise Anthony Edwards‘ın ameliyatla sonuçlanan sakatlığına rağmen 8-3’e ulaştı. Ayo Dosunmu, Edwards yokken Kasım’daki dört maçta 92 sayı üretti; LaMelo Ball ile yeni bir görev paylaşımı oluştu. Koç Chris Finch için asıl güçlük, yıldızı döndüğünde bu oyuncuların kazandığı özgüveni kaybettirmeden hücumu yeniden düzenlemek olacak.
Hakemlik yaptığım yıllardan kalan bir alışkanlıkla bu değişimlere yalnız skorerlerin rakamlarından bakamıyorum. Topa bakarken topun uzağındaki oyuncuların hareketlerini de izlerim. Bir kısa oyuncu perdeye takılıp geride kaldığında uzun öne çıkmak zorunda kalır; onun gerisindeki boşluğu zayıf taraftan başka bir savunmacının kapatması gerekir. Yardım gecikirse potaya giden yol açılır. Bu nedenle sakatlık raporlarında bazen en önemli kayıp, eksilen oyuncunun sayı ortalamasından önce takım arkadaşlarının birbirine alışmış hareketleri olur.
Houston’ın +107’si: Skorun altında duran düzen
Başlangıçtaki iki takımdan Houston Rockets‘a dönelim. 9-3 ile Batı’nın üçüncüsü; hücum verimliliği 119,3, savunma verimliliği 110,1, net verimliliği (Net Rating) +9,2. Hücumda beşinci, savunmada sekizinci. Ortalama temposu yaklaşık 96,7 pozisyonla ligin en yavaşları arasında.
Başta sözünü ettiğim +107, on iki maçın toplam sayı farkı; maç başına yaklaşık +8,9. Net verimlilikteki +9,2 ise 100 pozisyon üzerinden hesaplanan üstünlük. İkisi aynı ölçü değil, ancak işaret ettikleri yön benzer. Houston, bugüne kadar galibiyet sayısından daha baskın bir oyun ortaya koydu.
Ime Udoka‘nın kadrosunda Amen Thompson atletizm ve savunma, Jabari Smith Jr. alan açma, Tari Eason mücadele, Reed Sheppard şut tehdidi getiriyor. Fred VanVleet ile Marcus Smart oyunu yönlendirme seçeneklerini çoğaltıyor. Bütün bunların yanında Kevin Durant var.
İlk on maçtaki top kullanım oranı (Usage Rate) yüzde 23,1’e gerileyen Durant‘ın etkisinin de aynı ölçüde azaldığını düşünmüyorum. Top elinde değilken bile savunmacısı ona yakın kalmak zorunda; yardımın yönü ve mesafesi değişebiliyor. Ancak son dakikalarda dört oyuncunun onu seyredip çözümü beklediği hücumlara dönülürse Houston, elindeki çeşitliliği kendi eliyle azaltmış olur.
2 Kasım’da Boston Celtics karşısındaki 109-93’lük galibiyette Houston, boyalı alanda 50-34, hızlı hücum sayılarında 18-2 üstünlük kurdu. Jayson Tatum 16 şutta beş isabet bulurken Alperen Şengün 26 sayı, 7 ribaund ve 10 asist üretti. 9 Kasım’da Denver Nuggets‘ı 110-100 yendiklerinde Nikola Jokic 25 sayı, 16 ribaund ve 9 asist, Jamal Murray 38 sayı yaptı. Durant ise 23 sayı, 12 ribaund ve 8 asistle oynadı. Houston‘ın 51-39’luk ribaund üstünlüğü de galibiyetin önemli parçalarından biriydi.
11 Kasım’da Golden State Warriors karşısında alınan 115-108’lik galibiyet daha karmaşık. Stephen Curry ilk çeyrekte sakatlanıp ayrıldı; Warriors tam kadro değildi. Houston, oyuncu ribaundlarında 48-40, hücum ribaundlarında 16-9 geride kaldı. Buna karşılık boyalı alanda 50-34, hızlı hücum sayılarında 19-7 üstünlük kurdu; 26 asist yaptı, yalnızca 11 top kaybetti.
Durant 20 sayı, Alperen 19 sayı, 13 ribaund ve 9 asist, Amen 19 sayı üretti. VanVleet 18 sayı ve 6 asistle oynadı, hiç top kaybetmedi. Sheppard‘ın üçlükleri özellikle son çeyrekte değer kazandı. Ancak iyi hücum edilen bir gecede rakibe 16 hücum ribaundu verilmesi, Steven Adams ile Clint Capela‘nın eksikliğini unutturmuyor.
Bir hücumda rakibin ilk şutunu zorlaştırmış olabilirsiniz; savunma ribaundunu alamazsanız aynı işi yeniden yapmak zorundasınız. Udoka, küçük beşlerin sağladığı hücum hareketliliğini korurken ribaundlarda hangi bedeli ödemeyi kabul edeceğine karar vermeli. Bu tercih, rakibin uzunlarına ve oynadığı hücum düzenine göre değişecektir.
Aynı maçta Marcus Smart‘ın Charles Bassey‘ye yumruk atıp ağır sportmenlik dışı faulle oyundan atılması da kabul edilemez bir davranıştı. NBA, 12 Kasım’da Smart‘a üç maç men cezası verdiğini açıkladı. Sert savunma ile şiddet içeren davranışı birbirinden ayırmak gerekiyor. Deneyimli bir oyuncunun böyle bir olay nedeniyle cezalandırılması, Houston‘ın zaten eksikleri bulunan rotasyonuna yeni bir sorun ekledi.
Minnesota ve Phoenix mağlubiyetlerinde kritik son bölümlerin 12 hücumundan yalnızca dokuz sayı çıkması, Durant‘ın bu aralıkta altı şutta bir isabet bulması da üzerinde durmaya değer. İki maçtan sezon hükmü çıkarmam. Ancak ilk seçenek kapatıldığında ikinci hareketin ne kadar erken hazırlandığı, takımı sezon ilerledikçe daha fazla ilgilendirecek.
Houston‘ın elinde yeterince bireysel yetenek var. Benim merak ettiğim, bu yeteneklerin en zor savunmalara karşı birbirlerini ne kadar iyi tamamlayacağı. Bu konuda sorumluluğu giderek büyüyen oyunculardan biri, bizim Giresunlu.
Giresun’dan Houston’a: Benim gözüm 7,9’da
Alperen Şengün‘ü izlerken çocukluğumuzun mahalle basketbolunu hatırlıyorum. Sahada bizden yaşça büyük bir ağabey olurdu. Ne herkesten hızlı koşardı ne herkesten yükseğe sıçrardı, fakat top dönüp dolaşıp onun eline gelirdi.
Biz koştururduk, o oynardı.
Bir omuz hareketiyle savunmacıyı yanlış ayağında yakalar, herkes potaya bakarken ters taraftaki arkadaşını görürdü. Alperen‘in ayak oyunlarında ve sırtı dönük paslarında o eski oyun aklının izleri var. Giresun’da başlayan yolculuğu bugün dünyanın en karmaşık savunmalarının karşısında sürüyor.
İlk on iki Houston maçının onunda oynadı, belindeki rahatsızlık nedeniyle ikisini kaçırdı. Ortalamaları 21,1 sayı, 9,4 ribaund ve 7,9 asist; buna 1,1 top çalma ve 1,1 blok ekliyor. Geçen sezon 20,4 sayı, 8,9 ribaund ve 6,2 asistle oynuyordu.
Sayı güzel, ribaunddaki artış da önemli, fakat benim gözüm 7,9 asistte. Bir oyun kurucu uzunun yanında Durant gibi büyük bir skorer bulunurken daha fazla asist yapması, hücumun nasıl paylaşıldığına ilişkin önemli bir işaret. Alperen‘in pas becerisini zaten biliyoruz. Şimdi onun hangi savunma davranışına karşı, topu ne zaman elinden çıkardığıyla daha fazla ilgileniyorum.
Özellikle Amen Thompson ile kurduğu ortaklık üzerinde duruyorum. Amen, ilk on iki maçta üçlük çizgisinin gerisinden yalnızca iki isabet buldu; yüzde 20. Onu savunan oyuncu dışarıda kalarak Alperen‘e yardıma gelebiliyor.
Örneğin Alperen sol alçak postta sırtı dönük top almış, Amen zayıf tarafta bekliyor olsun. Bu, kayıtlardan alınmış bir maç sahnesi değil, karşılaşılabilecek bir hücum yerleşimi. Yardım savunmacısı bir adım boyalı alana girdiğinde Amen dip çizgiden potaya kat ederse pas aralığı kısa süreliğine açılabilir. Top o anda çıkarsa savunmacı yeni bir karar vermek zorunda kalır; iki kez yere vurup beklenirse boşluk kapanabilir.
Udoka‘nın üzerinde çalışması gereken şeylerden biri, iki oyuncunun bu kısa anı birlikte fark etmesi. Amen dışarıda güvenilir bir şut tehdidi haline gelmedikçe rakipler ona karşı yardım getirmeyi deneyecek. Alperen ise bu yardımı doğru zamanda pas vererek değerlendirebilir.
Reed Sheppard‘ın şut tehdidi ve Jabari Smith Jr.‘ın alan açması da aynı hücum düzeninin parçaları. Jabari, Golden State karşısında dokuz üçlük denemesinden yalnız ikisini soktu. Kötü bir şut gecesi. Fakat doğru hazırlanmış bir atışın kaçmasıyla kötü kurulmuş bir hücumu birbirine karıştırmam. Şutun sonucu kadar nasıl hazırlandığına da bakmak gerekir.
Alperen‘in dış şutundaki gelişme bu bakımdan ilginç. İlk on maçta 21 üçlükten 10 isabet buldu; yüzde 47,6. Geçen sezon bu oran yüzde 30,5’ti. Serbest atış yüzdesi de yüzde 69,1’den 72,2’ye yükseldi. Chip Engelland‘ın katkısını merak ediyorum, ancak 21 şutla kesin hüküm verilmez. Öyle olsaydı NBA şut antrenörleri iki hafta çalışıp Nisan’da topluca tatile çıkardı.
Bu gelişme kalıcı olursa rakip uzunların Alperen‘i dışarıda karşılaması gerekecek. Böyle bir yerleşimde Amen‘in potaya kat yolu genişleyebilir, Durant daha elverişli eşleşmeler bulabilir. Bir oyuncunun geliştirdiği becerinin takımın kullandığı alanı nasıl değiştirdiğini görmek, benim için şut yüzdesinin kendisi kadar önemli.
İyi maçlarını söylerken kötü kararlarını da saklamayalım. Boston karşısındaki 26 sayı, 10 asist ve yalnızca bir top kaybı çok değerli. Minnesota Timberwolves karşısında ise üçlü çift hane (triple-double) yapmasına rağmen 15 şutta beş isabet buldu, beş top kaybetti; Houston 117-107 yenildi. Phoenix Suns mağlubiyetiyle birlikte iki maçta 31 şuttan yalnızca 10’unu soktu.
Üçlü çift haneyi alkışlarım, sonra kaçırdığı şutların niteliğine ve topu ne zaman elinden çıkardığına bakarım. İlk on maçta 7,9 asiste karşı 3 top kaybı ortalamasına sahip. Hücumun önemli karar vericilerinden biri olan oyuncunun, hangi pasın riske değeceğini ve hangi pozisyonda kendi şutunu kullanacağını giderek daha iyi ayırt etmesi gerekiyor.
Savunmada da benzer bir sorumluluğu bulunuyor. İkili oyunların ardından ne zaman geriye çekileceğine, ne zaman rakip kısanın önünde kalacağına ve yardımı hangi arkadaşının tamamlayacağına karar vermeli. Blok istatistiği önemlidir, fakat rakibi şuttan vazgeçiren yerleşimin karşılığı çoğu zaman hiçbir sütunda görünmez.
Nikola Jokic ile benzerliklerini anlayabiliyorum; yine de Alperen‘in ikinci bir Jokic olmaya değil, kendi ayak oyunlarını, çevikliğini ve karar disiplinini geliştirmeye ihtiyacı var. Yirmi dört yaşında, iki kez All-Star olmuş bir oyuncudan söz ediyoruz. Artık yalnızca kendi sayılarını değil, takım arkadaşlarının oyununu da iyileştirmesini beklemek hakkımız.
Alperen‘de pek az oyuncuda rastlanan iki meziyet yan yana büyüyor: Oyun Aklı savunmanın bir an araladığı kapıyı görüyor, Takım Aklı o kapıdan hangi arkadaşının geçeceğini biliyor. Basketbol zekası (BI: Basketball Intelligence) doğuştan gelen sabit bir servet değil; her hatadan ve her maçtan öğrenerek zenginleşiyor. Top onun elinden çıkıyor, ama pasın içinde beş kişinin aklı var.
Türkiye’den bakınca onun başarısına sevinmemek mümkün değil. İyi maçında yüzüm gülüyor; yanlış tercihlerinde ekran karşısında kendi kendime söylendiğim oluyor. Basketbol sevgisinin iki yanı da bunlar. Sevdiğimiz oyuncunun hatasını görmezden gelmek ona yapılacak iyilik değil. Durant ile aynı sahada oynaması Alperen‘in sorumluluğunu azaltmıyor; daha görünür hale getiriyor.
11 Kasım gecesi Golden State karşısında yaşanan bir dakika, bu sorumluluğun sahadaki karşılığını gösterdi.
Altmış dört saniyeye sığan basketbol
Golden State Warriors karşılaşmasının son çeyreğinde, bitime 9 dakika 47 saniye kala Alperen‘in pasıyla Amen Thompson çember dibinde sayı buldu. Skor 90-85 oldu. Golden State‘in sonraki hücumunda De’Anthony Melton üçlüğü kaçırdı ve savunma ribaundunu Alperen aldı.
Saat 9.15’i gösterirken Reed Sheppard, Alperen‘in pasından üçlüğü soktu. Skor 93-85’e geldi. Hemen ardından Golden State yeniden hücum etti. Bitime 9.02 kala Georges Niang çembere yakın bir atış denedi; karşısında Alperen‘in bloğunu buldu.
Burada pozisyonun devamına dikkat etmek gerekiyor. Niang kendi kaçan topunu topladı, yeniden denedi ve yine kaçırdı. Hücum ribaundunu bir kez daha aldı. Melton‘ın 8.54’te kaçırdığı üçlüğün ardından savunma ribaundunu bu kez Alperen kazandı.
Bir blok yapılmıştı, ama o blokla savunma tamamlanmamıştı. Golden State, iki hücum ribaunduyla aynı pozisyonda yeniden sayı arama fırsatı bulmuştu. Savunma ancak top rakipten alındığında tamamlandı. Benim yıllardır basketbolda önem verdiğim ayrıntılardan biri budur; savunmanın iyi başlaması kadar bitirilmesi de gerekir.
Bitime 8 dakika 43 saniye kala Sheppard bir üçlük daha soktu. Pas yine Alperen‘den gelmişti. Golden State molaya giderken tabela 96-85’i gösteriyordu.
Altmış dört saniyede üç asistle hazırlanan sekiz sayı, iki savunma ribaundu ve bir blok.
Seri başladığında Houston üç sayı öndeydi; bittiğinde fark on bire çıkmıştı. Alperen bu aralıkta kendi sayı atmadı. Önce çemberin dibindeki Amen‘i, ardından iki kez dışarıdaki Sheppard‘ı buldu. Savunmada şutu engelledi, seken topların peşinden gitti ve iki kez ribaund alarak takımının yeniden hücuma çıkmasını sağladı.
Bu bir dakikalık kesiti bütün sezonun kanıtı gibi sunamam. On iki maçlık üstünlüğün tamamını üç pasla açıklamak doğru olmaz. Ancak o üstünlüğü mümkün kılan bazı basketbol ilişkilerini, kısa bir süre içinde görmemizi sağlıyor.
Bir uzun oyuncu hücumda üç farklı bitirişi hazırlıyor; savunmada çemberi koruyor, iki kez ribaund alıyor ve takımının rakibe üst üste kolay fırsatlar vermesini önlüyor. Alperen‘in 7,9 asistinin önemini düşünürken aklımda tuttuğum basketbol biraz da bu.
Hesap defterinin henüz on ikinci sayfasındayız. Philadelphia‘nın 9-3’üyle Houston‘ın 9-3’ü yan yana durmaya devam ediyor. Birinin dar farklarla kazandığı maçlar, diğerinin yüz pozisyon başına kurduğu üstünlük farklı hikayeler anlatıyor.
Sezon ilerledikçe rakipler Udoka‘nın hücum düzenini daha ayrıntılı çalışacak. Durant‘ın kullandığı alanları daraltmayı, Amen‘in potaya kat yollarını kapatmayı, Alperen‘in paslarına daha erken müdahale etmeyi deneyecekler. Bugünün başarılı kararlarını yarın da verebilmek kolay olmayacak.
Bu sabah defteri kapatırken aklımda 11 Kasım gecesinden kayda geçmiş bir dakika var. Houston‘da, son çeyreğin ortalarında, birbirinin hareketini anlayan birkaç basketbolcu. Onlardan biri Giresun’da başladığı yolculukta yıllardır öğrendiklerini, o kısa bölümde arkadaşlarının oyununa taşıyor.
Sayı tabelasının değişmesi altmış dört saniye sürüyor; o paslara hazırlanmak ise yıllar.
Amerika’da tribünlerin uğultusu henüz dinmemiş.
Bizim buralarda sabah oluyor.
Dr. Yalçın Gerek
13 Kasım 2026